Ķ stéttabarįttunni į Ķslandi ķ dag er fjįrmįlaaušvaldiš höfušandstęšingur alls ęrlegs fólks. Móthverfan milli žess og almennings į sér żmsar birtingarmyndir. Žaš er innlenda fjįrmįlaaušvaldiš sem berst į hęl og hnakka gegn žvķ aš hśsnęšislįn verši leišrétt, žar sem leišréttingin mundi ganga harkalega į eigiš fé lįnastofnana. Žaš er innlent og erlent fjįrmįlaaušvald sem hirti stóran hluta af bankakerfi landsins – aftur – eftir aš rķkisvaldiš hafši óveršskuldaš skoriš žaš śr snörunni. Žaš er alžjóšlega fjįrmįlaaušvaldiš – gjarnan kallaš „kröfuhafar" – sem kallaši Alžjóšagjaldeyrissjóšinn til landsins og lętur hann sjį um aš skipuleggja innheimtuna fyrir sig. Žaš er einkum innlenda fjįrmįlaaušvaldiš sem skįkar ķ skjóli lķfeyrissjóšanna og beitir žeim fyrir sig. Lķfeyrissjóširnir eru, vel aš merkja, hluti af fjįrmįlaaušvaldinu. Jį, og svo birtist ein móthverfan ķ IceSave-hneykslinu.

Žaš viršist annar hver bloggari vera oršinn sérfręšingur ķ lagatęknilegum klękjum og millirķkjasamningum. Fęstir hinna lęršu bloggara skrifa žó um ašalatriši mįlsins, sem er réttlętiš: Žaš er ranglįtt aš ķslenskur almenningur borgi fyrir fjįrglęframenn. Žess vegna er žaš óįsęttanlegt. Umręšan er į villigötum į mešan hśn snżst um eitthvaš annaš en žaš. Lagaklękir eru aukaatriši. Spurningin sem mįli skiptir er hvort fjįrmįlaaušvaldiš fęr sķnu framgengt ķ žessu mįli eins og öšrum, eša hvort spyrnt veršur viš fęti og vörn snśiš ķ sókn.

Žessi spurning snżst um žaš hver fer meš völdin ķ landinu. Žegar žaš fęr sitt į undan heimilunum ķ landinu, žegar kröfur erlendra „fagfjįrfesta" ganga fyrir fjįrmögnun heilbrigšiskerfisins, žegar rķkisstjórnin bķšur milli vonar og ótta eftir žvķ aš Alžjóšagjaldeyrissjóšnum žóknist aš endurskoša einhverja įętlun – žį fer ekki milli mįla aš žaš er fjįrmįlaaušvaldiš sem fer ennžį meš völdin. Hvers vegna hefši žaš svo sem įtt aš hafa breyst? Hvers vegna hefši žaš įtt aš missa völdin? „Bśsįhaldabyltingin" gekk ekki śt į aš koma žvķ frį völdum, bara aš skipta um fólk ķ framkvęmdanefnd žess, rķkisstjórninni.

Nśverandi rķkisstjórn Ķslands er fyrsta flokks dęmi um a.m.k. tvenn gamalgróin sannindi: Aš rķkisvaldiš er framkvęmdanefnd rįšandi stéttar, og aš kratar eru höfušstoš aušvaldsins.

Žegar rķkisstjórn kemst til valda og er samsett eins og nśverandi rķkisstjórn, eftir višurkenndum leišum sem eru hannašar af valdastéttinni ķ žįgu valdastéttarinnar, og dettur auk žess ekki ķ hug aš leita til annarra en valdastéttarinnar sem pólitķskra bakhjarla, žį er žaš einfaldlega ekki į hennar valdi aš breyta raunverulega um stefnu. Ętla mętti aš hśn slyppi žvķ ódżrt frį getuleysi sķnu – „ja, viš getum žaš bara ekki" – en žaš er ekki svo. Viljinn til žess aš taka stefnuna burt frį žjónkun viš fjįrmįlaaušvaldiš er ekki til stašar, enda er žaš ekki sögulegt hlutskipti krata aš setja aušvaldinu skoršur, heldur aš setja alžżšunni skoršur žegar haršnar ķ įri.

Ķ IceSave-hneykslinu var almenningur ręndur af fjįrmįlaaušvaldinu. Rķkisfangiš er aukaatriši, bįšar stéttir eru alžjóšlegar ķ ešli sķnu. Ķ staš žess aš sękja Landsbankamenn persónulega til saka, žį er sótt aš rķkissjóši Ķslands og žess krafist aš „viš" tökum įbyrgš į rįninu. En žaš vorum ekki „viš", žaš var fjįrmįlaaušvaldiš. Eigendur og stjórnendur Landsbankans įttu miklu meira sameiginlegt meš eigendum og stjórnendum annarra vestręnna einkabanka heldur en nokkurn tķmann ķslenskum almenningi. Žeir tilheyršu annarri stétt, rįšastétt, valdastétt, stétt gerendanna. Flestir Ķslendingar eru nįttśrlegir bandamenn flestra Breta og Hollendinga: Viš erum venjulegt, vinnandi fólk sem var féflett. Žaš er ekki hęgt aš ętlast til žess aš sumir žolendur taki allt į sig til žess aš ašrir sleppi – og oršiš „ašrir" vķsar žį einkum til fjįrmįlaaušvaldsins – aušvitaš.

Žegar kröfuhafarnir ķ IceSave-mįlinu, rķkisstjórnir Breta og Hollendinga (semsé framkvęmdanefndir breska og hollenska fjįrmįlaaušvaldsins), ganga į ķslenska rķkiš, hverju męta žeir žį? Višnįmi? Žaš viršist koma frį flestum öšrum en rķkisstjórninni. Frįleitar kröfur fjįrmįlaaušvaldsins um aš ķslenskir skattgreišendur įbyrgist hrun svikamyllu Landsbankans eru óįsęttanlegar. Ef rķkisstjórnin er til višręšu um óįsęttanlegar forsendur, veršur žaš varla skżrt meš öšru en aš hśn žjóni ķ raun annarlegum hagsmunum. En hvaša ašra kosti į hśn svosem ķ stöšunni? Į hśn aš ganga į hólm viš fjįrmįlaaušvaldiš?

Nśverandi rķkisstjórn Ķslands mun ekki ganga į hólm viš aušvaldiš vegna žess aš hśn er sköpuš til aš žjóna žvķ. Žaš eru tóm orš og merkingarsnauš, aš kenna rķkisstjórn viš „vinstri" eša tala um aš byggja upp velferš. Stefnan veršur įvallt mörkuš af rķkjandi stétt, og ķ okkar stéttskipta žjóšfélagi er žaš aušvaldiš sem ręšur og svo mun vera žangaš til almenningur tekur völdin ķ sķnar eigin hendur. Žaš veršur ljósara og ljósara aš žaš er raunhęfur möguleiki aš svo fari. Ég segi ekki aš žaš sé eini möguleikinn – žaš er jś vissulega lķka mögulegt aš Ķsland verši žręlanżlenda fjįrmįlaaušvaldsins svo lengi sem žaš er byggt – en žaš er eini įsęttanlegi möguleikinn.

Öreigastétt og aušvald birtast skżrast ķ dag sem skuldarar og okurlįnarar. Hagsmunirnir eru ósamrżmanlegir – jį, sjįlf tilveruskilyršin eru ósamrżmanleg. Annaš hvort veršur aš vķkja. Fjįrmįlaaušvaldiš mun ekki gera žaš įtakalaust. En hvaš meš almenning?

Source: -

Original article published on March 5, 2010

About the author

Vésteinn Valgaršsson is a guest author at Tlaxcala, the international network of translators for linguistic diversity. This article may be reprinted as long as the content remains unaltered, and the source and author are cited.

URL of this article on Tlaxcala: http://www.tlaxcala.es/pp.asp?reference=10151&lg=ot